Tijdens hun redes gingen beide lectoren in op de groeiende spanning in hun vakgebieden. In een tijd van polarisatie, desinformatie en afnemend vertrouwen wordt van professionals verwacht dat zij kritisch en onafhankelijk blijven, en tegelijkertijd bijdragen aan verbinding in de samenleving.
Journalistiek als relationeel werk
Lector Timon Ramaker benadrukte dat journalistiek niet alleen draait om feiten en informatie, maar ook om relaties tussen mensen. “Goede journalistiek ontstaat in relaties,” stelde hij. “Journalistiek is niet alleen een praktijk van informatie verzamelen en publiceren, maar ook van luisteren, afstemmen, vertrouwen opbouwen en verantwoordelijkheid nemen.”
Volgens Ramaker staat het vertrouwen in journalistiek onder druk en is meer informatie alleen niet voldoende. “In een context van desinformatie en wantrouwen gaat het niet om meer informatie, maar om journalistieke waarde voor het publiek.”
Hij pleitte voor een benadering waarin journalisten zich bewust zijn van hun rol en invloed: “Dat zij luisteren voordat zij oordelen. Dat zij mensen niet reduceren tot quotes of casussen. En dat zij bereid zijn zichzelf kritisch te bevragen.”
De kern van zijn betoog: journalistiek is fundamenteel relationeel. “Journalistiek gaat over mensen. Over de vraag hoe we elkaar zien, horen en begrijpen in een gepolariseerde samenleving.”
Communicatie als plek van ontmoeting en betekenis
Lector Korien van Vuuren werkte het begrip relationeel werken uit voor het communicatievak. Zij stelde dat communicatie niet alleen draait om het overbrengen van boodschappen, maar om het vormgeven van relaties en interacties. “Communicatie is de plek waar verschillen zichtbaar worden, waar waarden botsen en waar nieuwe verbindingen kunnen ontstaan,” aldus Van Vuuren. “Hoe mensen zich tot elkaar verhouden, bepaalt wat er gezegd kan worden, wat er gehoord wordt en wat er uiteindelijk mogelijk is.”
Volgens Van Vuuren verandert daarmee ook de rol van communicatieprofessionals. “Hun rol verbreedt van zender of duider naar ontwerper en begeleider van gesprekken.” Dat vraagt volgens haar om vakmanschap gericht op luisteren, verbinden en het omgaan met spanning in complexe vraagstukken.
In maatschappelijke discussies, waar emoties en overtuigingen vaak botsen, ziet zij een belangrijke opgave: “Het gaat niet alleen om het vinden van de oplossing, maar om het creëren van ruimte waarin verschillende perspectieven naast elkaar kunnen bestaan en mensen met elkaar in gesprek blijven.”
Relationeel werken in een complexe samenleving
In hun redes benadrukten beide lectoren dat de kwaliteit van relaties een sleutelrol speelt in journalistiek en communicatie, juist in een tijd van maatschappelijke spanning en complexiteit.
Ramaker: “Sterke journalistiek vraagt om relationeel werk. Niet minder kritisch, maar wel bewuster van de relaties waarin zij plaatsvindt.”
Van Vuuren: “Communicatie is geen neutraal middel, maar bepaalt mede hoe een vraagstuk wordt begrepen en welke stemmen worden gehoord.”
Onderzoek en onderwijs
Het lectoraat is opgezet als een duo-lectoraat, waarin journalistiek en communicatie ieder vanuit hun eigen vakgebied samenwerken aan gedeelde maatschappelijke vraagstukken. Juist in een tijd waarin die vraagstukken steeds complexer en verweven zijn, biedt samenwerking over disciplinaire grenzen heen nieuwe mogelijkheden om tot betekenisvolle inzichten en praktijken te komen.
De komende jaren richt het duo-lectoraat zich op onderzoek naar relationeel werken in de praktijk van journalistiek en communicatie. Thema’s zijn onder andere polarisatie, vertrouwen, trauma-sensitief werken, AI en communicatie, inclusieve communicatie en communityvorming.
Het lectoraat werkt nauw samen met praktijkpartners, andere kennisinstellingen en het onderwijs. Studenten worden actief betrokken bij onderzoek en praktijkprojecten waarin zij leren werken aan complexe maatschappelijke vraagstukken vanuit een relationeel perspectief.
Symposium
De installatie vond plaats tijdens het symposium Relationeel werken in journalistiek en communicatie op de CHE. Tijdens deze middag stonden de centrale thema’s van het lectoraat centraal en kwamen onder meer aan bod in diverse masterclasses.
