Onderzoeksprojecten

Het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA heeft een subsidie verleend voor de SPRONG-groep ‘Betekenisvol Samenwerken’. Deze SPRONG-groep zal zich richten op het bevorderen van participatiemogelijkheden van jongeren en (jong) volwassenen die op langdurige zorg zijn aangewezen. Het gaat om jongeren met een (licht) verstandelijke beperking en/of een psychische kwetsbaarheid waarvoor volledige zelfredzaamheid niet vanzelfsprekend is. Dat kan leiden tot een verminderde kwaliteit van leven, omdat onze complexe samenleving steeds minder toegankelijk wordt voor deze groep. Met deze SPRONG-groep dragen we bij aan een meer inclusieve samenleving voor mensen in kwetsbare situaties en posities. Dit doen we niet door aan de zijlijn te staan, maar met elkaar bij te dragen aan constructieve oplossingen voor crisissen in de zorg. Daarin leren we met en van ervaringsdeskundigen en zoeken we met het werkveld naar waar innovatie mogelijk en nodig is.

De SPRONG-groep heeft ook als doel het onderwijs te vernieuwen en de infrastructuur te verbeteren binnen het werk- en studieveld waarop het onderzoek betrekking heeft. Zie ook: 
14 nieuwe SPRONG-groepen gehonoreerd - Regieorgaan SIA 

Betrokken partners

De SPRONG-groep is een samenwerking tussen de CHE, de Hogeschool Rotterdam en de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (logo’s HR en HAN bijvoegen). Zij vormen het programmateam. Daarnaast wordt binnen de SPRONG-groep samengewerkt met 12 lectoraten (vanuit de 3 hogescholen), 12 ervaringsdeskundigen, 3 universiteiten, 11 werkveldpartners vanuit jeugdzorg, GGZ en de gehandicaptenzorg, 2 gemeenten, 2 kenniscentra, 3 belangenverenigingen en een beroepsvereniging.

> Volg Sprong op LinkedIn

Contactpersoon

• Martine Noordegraaf, mnoordegraaf@che.nl
• Marijke Bos-Minnen, hmbos@che.nl

Vanuit een groeiende interesse naar de impact van natuur op onze geestelijke gezondheid heb ik (Ewout Openneer) een literatuuronderzoek gedaan. Het eindproduct hiervan was het artikel ‘Natuurlijk herstel, de rol van natuur in tijden van crisis’, in 2020 gepubliceerd in het Vakblad Sociaal Werk. 

In de eerste onderzoeken van studenten viel het op dat ze veel literatuur vonden over de bijdrage die natuur kan leveren aan klinisch herstel (afname van symptomen). In mindere mate is duidelijk hoe natuur kan bijdragen aan persoonlijk herstel (zingeving en betekenis vinden) of aan maatschappelijk herstel (sociaal functioneren in de maatschappij).  Omdat we onze studenten opleiden tot GGZ-agoog dienen ze juist voor deze laatste aspecten van herstel ook aandacht te hebben. In het werkveld begeleiden ze mensen die vaak langdurig met psychische kwetsbaarheden te maken hebben. Zelfs als er geen of beperkt klinisch herstel is, kan natuur mogelijk toch bijdragen aan persoonlijk of maatschappelijk herstel. Hier willen we met de PLG meer inzicht in verschaffen. Hoe kan natuur een bijdrage leveren aan het persoonlijk en maatschappelijk herstel van mensen die langdurig met psychische kwetsbaarheden te maken hebben?  Het gaat dan veelal om mensen die langdurig hulp en steun vanuit de GGZ ontvangen. Hoe zou natuur voor deze groep een bron van herstel kunnen zijn? Op welke manier kunnen GGZ-agogen, social workers of jeugdzorgprofessionals natuur meer integreren in hun begeleiding?

Onderzoeksvraag:

Hoe kan natuur bijdragen aan persoonlijk en maatschappelijk herstel van mensen die langdurig zorg vanuit de GGZ ontvangen?

Betrokken partners:

Natuurzorg Veluwe Vallei, Outback Explorers Driebergen, Identity Craft. 

Contactpersoon:

Ewout Openneer, eopenneer@che.nl

Het is belangrijk om naast beschrijvingen van werkzame factoren van speltherapie binnen verschillende settingen (zie andere onderzoeksprojecten), óók te kijken naar de gemene delers. Door juist samen met speltherapeuten te onderzoeken wat de basis is van speltherapie. In de spelkamer zelf ligt immers de beste onderbouwing voor speltherapie. Dit onderzoeksproject duikt dus dieper in de spelkamer zelf. Wat is (het belang van) spel? Wat is een therapeutische relatie? Wat houdt cliëntgericht werken binnen speltherapie in? Welke spelmaterialen, spelvormen en speltechnieken worden ingezet? Hoe ziet het verloop van een speltherapeutisch traject eruit? Welke probleemgebieden zijn gerepresenteerd in speltherapie?

Het doel hiervan is om meer zicht te krijgen op de praktijk van speltherapie. Hiermee leveren we een bijdrage aan de fundering van speltherapie als vaktherapie in Nederland. Antwoorden op deze vragen kunnen het onderwijs versterken door nadrukken te vinden en te leggen. Daarnaast heeft het zijn weerslag op de praktijk, want door woorden te geven aan het ongezegde, het intuïtieve, versterken speltherapeuten hun beroepsgroep en het fundament van hun bestaansrecht. 

Onderzoeksvraag:

Wat zijn de fundamenten van de Nederlandse speltherapeutische praktijk en hoe krijgen die vorm in de praktijk?

Contactpersoon:

Myrthe Kluin, mkluin@che.nl

Een studie naar de werkzame mechanismen die de effecten van speltherapie als behandelinterventie bij jongeren met een LVB en agressieregulatieproblematiek kunnen verklaren. De belangrijkste werkzame factoren die onderzocht worden zijn de therapeutische relatie, het begrip getuige zijn en spel als taal. De methode van onderzoek  zijn casestudies waarin videomateriaal van spelsessies geanalyseerd wordt, interviews met ouders en jongeren, reflectieve interviews met de speltherapeuten, analyse van dossiers en vragenlijsten.    

Over dit project is een systematische review geschreven:

(2022): Systematic review of common and specific factors in play therapy for young people with intellectual disability, International Journal of Developmental Disabilities, DOI:10.1080/20473869.2022.2086433.        
Full article: Systematic review of common and specific factors 

Onderzoeksvraag:

Hoe zorgt speltherapie als interventie voor een gedragsverandering bij jongeren met een LVB en agressieregulatieproblematiek?

Betrokken partners:

• Ambiq, Twentse Zorg Centra, 's Heerenloo, Ipse de Brugge, Zozijn, De Hondsberg
• Dineke Bent, René Schalk, Tine Van Regenmortel & Martine Noordegraaf

Contactpersoon:

Dineke Bent, ebent@che.nl

Al in 1973, ver voordat in de wereld van psychologie en psychotherapie aandacht was voor vergeving, introduceerde Ivan Boszormenyi-Nagy, de grondlegger van de contextuele benadering, het concept exoneratie (Boszormenyi-Nagy & Spark, 1973). Dat concept raakt aan het veel bekendere begrip vergeving, maar Nagy definieerde exoneratie als significant verschillend van vergeving. Dit is nog steeds onderwerp van discussie (Dillen, 2004; Hargrave & Pfitzer, 2005; van Rhijn & Meulink-Korf, 1997). Het duurde overigens pas tot het eind van de vorige eeuw tot ook de psychologie zich ging buigen over de betekenis van vergeving. 

De discussie rond exoneratie en vergeving is tot op heden voornamelijk vanuit theoretisch perspectief gevoerd. Dit onderzoek wil door een analyse van de ervaringen van mensen met vergeving, helderheid geven in de hierboven genoemde discussie en zo een bijdrage leveren aan de implementatie van exoneratie en vergeving in de hulpverlening. In dit onderzoek richten we ons op het verhelderen van inzicht in het proces dat volwassen kinderen hebben doorgemaakt teneinde hun ouders te kunnen vergeven voor de schade die zij hen in hun jeugd hebben toegebracht. Daarbij willen we ons met name richten op de helpende elementen in dat proces.

Het betreft een internationaal onderzoek, waarin we samenwerken met een onderzoeker van the Sapir Academic College Israel, en van the Simon Institute of Psychology and Pychotherapy Romania. Inmiddels zijn interviews met 48 respondenten geanalyseerd die verschillende achtergronden, culturen en levensovertuigingen vertegenwoordigen, en naar verwachting zal begin 2023 een eerste artikel over dit onderzoek worden gepubliceerd.

Inmiddels is vanuit het ICB een nieuw onderzoek gestart dat zich richt op de mogelijke verschillen tussen vergevingsprocessen van religieuze respondenten en van niet-religieuze respondenten. Binnenkort zal ook een onderzoek starten naar de wijze waarop vergeving onderdeel uitmaakt van de hulpverleningsprocessen van huidige hulpverleners. Uiteindelijk hopen we een richtlijn of interventie te kunnen ontwikkelen die kan helpen om vergeving en exoneratie een plaats te geven in hulpverleningsprocessen.

Onderzoeksvraag:

Wat is het verschil tussen vergeving en exoneratie en welke plaats hebben deze in de hulpverlening?

Voetnoten bij bovenstaande introductie tekst:

• Boszormenyi-Nagy, I., & Spark, G. M. (1973). Invisible Loyalties: Reciprocity in Intergenerational Family Therapy. Brunner/Mazel.
• Dillen, A. (2004). Ongehoord vertrouwen: ethische perspectieven vanuit het contextuele denken van Ivan Boszormenyi-Nagy. Garant.
• Hargrave, T. D., & Pfitzer, F. (2005). Ontwikkelingen in de contextuele therapie (M. Michielsen (ed.)). Acco.
• Van Rhijn, A., & Meulink-Korf, H. (1997). De Context en de Ander: Nagy herlezen in het spoor van Levinas met het oog op pastoraat. Boekencentrum.

Betrokken partners:

In al deze onderzoeken wordt samengewerkt met studenten uit de Master Contextuele Benadering.

Contactpersoon:

Dr. Jaap van der Meiden, jhvdmeiden@che.nl

Het is belangrijk om naast beschrijvingen van werkzame factoren van speltherapie binnen verschillende settingen (zie andere onderzoeksprojecten), óók te kijken naar de gemene delers. Door juist samen met speltherapeuten te onderzoeken wat de basis is van speltherapie. In de spelkamer zelf ligt immers de beste onderbouwing voor speltherapie. Dit onderzoeksproject duikt dus dieper in de spelkamer zelf. Wat is (het belang van) spel? Wat is een therapeutische relatie? Wat houdt cliëntgericht werken binnen speltherapie in? Welke spelmaterialen, spelvormen en speltechnieken worden ingezet? Hoe ziet het verloop van een speltherapeutisch traject eruit? Welke probleemgebieden zijn gerepresenteerd in speltherapie?

Het doel hiervan is om meer zicht te krijgen op de praktijk van speltherapie. Hiermee leveren we een bijdrage aan de fundering van speltherapie als vaktherapie in Nederland. Antwoorden op deze vragen kunnen het onderwijs versterken door nadrukken te vinden en te leggen. Daarnaast heeft het zijn weerslag op de praktijk, want door woorden te geven aan het ongezegde, het intuïtieve, versterken speltherapeuten hun beroepsgroep en het fundament van hun bestaansrecht. 

Onderzoeksvraag:

Wat zijn de fundamenten van de Nederlandse speltherapeutische praktijk en hoe krijgen die vorm in de praktijk?

Contactpersoon:

Myrthe Kluin, mkluin@che.nl

Onderzoek naar welke mentaliserende bevorderende technieken gebruikt worden binnen Client Centered Speltherapie in Nederland. Studenten van de master Speltherapie participeren. Er is speciale aandacht voor speltherapie in medische settings.

Werkveldpartners
VU, Bartiméus, Prinses Maxima Centrum

Contactpersoon
Cora van Schaik, cgvschaik@che.nl