De Nederlandse landbouw staat voor grote uitdagingen. Discussies over stikstof, duurzaamheid en toekomstig voedselaanbod verlopen vaak fel, terwijl juist samenwerking tussen verschillende partijen van groot belang is. Van Vuuren-Verkerk; "Collectieve actie is cruciaal om complexe vraagstukken in het voedselsysteem aan te pakken. Maar de plek waar die afstemming plaatsvindt - in gesprekken - laat direct zien hoe groot de worsteling is. Verschillende groepen hebben verschillende belangen, vaak zelfs tegengestelde belangen. Met mijn expertise in de communicatiewetenschap wilde ik die gesprekken beter begrijpen om handvatten te geven die afstemming en vooruitgang bevorderen."
In haar onderzoek volgde Van Vuuren-Verkerk intensief gesprekken in onder andere mediadebatten en netwerkbijeenkomsten. Ze laat zien dat gesprekken veel meer zijn dan het uitwisselen van standpunten. “Het waren spannende gesprekken op het scherpst van de snede, waarbij mensen zich geregeld geraakt voelden en emoties voelbaar waren. Die emoties werden ook besproken. Het ging over de toekomst van hun erf en land, terwijl anderen diep bezorgd waren over de staat van de natuur en grotere stappen voor verduurzaming wilden zien,” zegt Van Vuuren-Verkerk.
Kleine stappen, grote impact
De conclusies van het proefschrift laten zien dat communicatie een doorslaggevende rol speelt in maatschappelijke verandering, en concrete handvatten biedt voor de praktijk. Verandering ontstaat in gesprekken waarin mensen samen betekenis geven, verschillen bespreekbaar maken en toewerken naar gezamenlijke actie. Dat vraagt niet om volledige overeenstemming, maar om ruimte voor verschil, reflectie en wederzijdse erkenning. Juist kleine, lokale stappen en dagelijkse interacties blijken de basis te vormen voor bredere transities. Het proefschrift onderstreept daarmee de actieve rol van communicatieprofessionals in het faciliteren van goede gesprekken en samenwerking.
Communities van andersdenkenden
Volgens Van Vuuren-Verkerk kunnen de principes die ze ontdekte in de landbouwtransitie ook helpen bij andere complexe maatschappelijke vraagstukken: "Door communities van andersdenkenden te bouwen en gesprekken zorgvuldig te faciliteren, ontstaat ruimte om verschillen te overbruggen en collectieve actie te realiseren. Dit maakt communicatie tot een belangrijk instrument in gepolariseerde transities, van landbouw tot energietransitie, woningbouw en burgerparticipatie."
Proefschrift
Het proefschrift is online verkrijgbaar via Radboud vanaf woensdag 21-1 via repository.ubn.ru.nl.
