Robert Doornenbal

Lid kenniskring Geestelijk Leiderschap

Meer weten??  

Bart Cusveller

Lector Verpleegkundige Beroepsethiek

Meer weten??  

Vera Prins

Student Communicatie

Meer weten??  

Film- en Videogebruik

Het gebruik van video en film als leermiddel

(Film- en videogebruik door de docent (door Huub Schoot, APS/Hogeschool Windesheim)

We kennen natuurlijk allemaal VHS-video’s, zelf opgenomen of gekochte, zoals Biobits en Chembits. Het was altijd een heel gedoe als je geen vaste VHS-speler en monitor in je lokaal had. De videokar moest eerst besproken, dan gehaald en tot slot weer opgeruimd worden.

De video wordt nu opgevolgd door de dvd-speler. In het onderwijs gaat dat langzaam: veel scholen (ook de mijne) hebben weinig dvd-spelers. Maar het kan ook eenvoudiger: met een laptop en een beamer.

In dit artikel wil ik ingaan op de specifieke kwaliteiten van video ten opzichte van tekst en afbeeldingen. Hoe gebruik je video in de klas als docent? Daarnaast wil ik goede bronnen geven van videobestanden die geschikt zijn om uw lessen te ondersteunen. Een belangrijke nieuwe bron voor videomateriaal is internet. Deze materialen zijn online en offline te gebruiken.

In een tweede artikel in het januarinummer wil ik ingaan op het gebruik van video door leerlingen. 

Video als hulpmiddel bij het leren, als instant reality en als inspiratiebron 

Een plaatje zegt meer dan duizend woorden, is de stelling. Een video bevat ongeveer 30 beeldjes per seconde en dat bespaart dus heel wat woorden. Geintje. In de gewone didactiek wordt weinig aandacht besteed aan de waarde van het medium video. Onder collega’s is het een leermiddel dat je gebruikt als je geen zin hebt om les te geven 

In het boekje van Jack Koumi, producer van de BBC Open University, wordt een poging gedaan het gebruik van video in het onderwijs te beschrijven. Hij benoemt de drie domeinen van de onderwijsfuncties van video:

  • Het ondersteunen van de ontwikkeling van zowel kennis als vaardigheden.
  • Het tonen van (ingeblikte) ervaringen van de werkelijkheid.
  • Het oproepen van emoties, bijvoorbeeld motivatie, houding, gevoel.

Specifiek videogebruik voor kennis- en vaardighedenontwikkeling 

  • Het laten zien van een voorbeeld in de werkelijkheid/praktijk.
  • Grafische animaties die een proces verduidelijken.
  • Een dubbelscherm waarbij een model/verhaal direct met de werkelijkheid vergeleken kan worden.
  • Visualisaties in de vorm van een analogie of een metafoor.
  • Het tonen van een vereenvoudigd model.
  • Tijd inkorten door versnelde weergave.
  • Een proces nauwkeurig bekijken door vertraagde weergave en herhaling.
  • Voordoen van vaardigheden door een expert.

Specifiek videogebruik om (ingeblikte) ervaringen te laten zien 

  • Het gezichtspunt waarvandaan men kijkt, kan zich snel verplaatsen.
  • Men kan verre en gevaarlijke plaatsen gemakkelijk bezoeken.
  • Het gezichtspunt kan inzoomen en uitzoomen: van detail naar overzicht.
  • Technische processen visualiseren.
  • Kan voorwerpen in drie dimensies (3D) laten zien, zodat de kijker het object van alle kanten kan bekijken.
  • Men kan onopgemerkt laten zien hoe mensen of dieren op elkaar reageren.
  • Men kan zeldzame of historische momenten laten zien.
  • Bronmateriaal dat de duur en volgorde van gebeurtenissen laat zien.

Videogebruik met een motiverende waarde 

  • Het stimuleren van het leren, door het publiek te fascineren voor het onderwerp; aandacht krijgen van de lerende is een eerste stap in een motiverende aanpak.
  • In de film de kijker provoceren, activeren om iets aan te pakken.
  • De kijker verder motiveren door de weg van succes te laten zien.
  • Isolatie van individuele lerende opheffen door het scheppen van een gezamenlijke leeromgeving.
  • Zelfvertrouwen geven via directe interactieve beelden.
  • Het geven van praktische concrete voorbeelden bij demotiverende abstracties.

Ik heb hierbij de belangrijkste genoemd. In het boek van Jack Koumi worden deze verschillende toepassingen/functies, die video in het onderwijs kan hebben, uitgewerkt met voorbeelden. 

Top acht 

Waarom wordt video in de praktijk van het onderwijs toegepast? Helle Melgaard en Clive Young hebben een top acht gemaakt van redenen waarom leraren video gebruiken:

  • Video is aantrekkelijk voor leerlingen.
  • Video-informatie blijft beter hangen.
  • In een video kan veel meer uitgelegd worden dan op het bord (in dezelfde tijd).
  • Een video roept (meer) reacties en vragen van leerlingen op.
  • Video is een overdrachtmethode die past in de informatieomgeving van de jeugd.
  • Een video kan door één leerling of door een groep leerlingen bekeken worden.
  • Een video is onbeperkt te herhalen.
  • Een video kan via internet overal bekeken worden.

Ook leerlingen geven hun voorkeur aan voor video. Maar anders dan docenten. In het tweede artikel kom ik daar op terug. 

Hoe kun je video gebruiken? 

Hierboven wordt al aangegeven hoe en waarom docenten video gebruiken, maar de vraag is of dat wel optimaal is. Kan video niet gericht op een bepaald doel worden ingezet in plaats van als opleukertje? 

Als docent kun je video klassikaal gebruiken, bijvoorbeeld als motivator bij het starten van een nieuw thema of als instant reality om leerlingen gericht waarnemingen te laten doen. Dat doen veel docenten al bij videometen en met ethologiefilmpjes. Maar dan werk je vaak niet meer klassikaal maar met instructie en opdrachten in groepjes of individueel.

Daarnaast kan video remediërend ingezet worden om zaken nog eens uit te leggen voor leerlingen die daaraan behoefte hebben. Op internet staan wat ingeblikte uitwerkingen van wiskundige problemen. Erg lange video-opnamen van het schoolbord.

www.math.duke.edu/computing/Broadcasts/Applied.html  

Videobronnen 

De belangrijkste bron voor video is de tv. Met een dvd-recorder of harddiskrecorder kun je een uitzending opnemen en op dvd zetten. De dvd’s kun je afspelen op een dvd-speler of, als je daar liefhebberij in hebt, eerst bewerken op de computer.

Een andere mogelijkheid is het binnenhalen via internet. Beperkingen daarbij zijn de verbinding. Een goede kabel- of adsl-verbinding is nodig om de downloadtijden redelijk te houden. Voor directe uitzending van wat je binnenhaalt (streaming video) hebben de meeste internetverbindingen te weinig constante capaciteit. Zeker lange films stoppen dan, omdat de film nog niet helemaal ‘binnen’ is.

Streaming video is ook meestal niet standaard als filmbestand binnen te halen is. Die mogelijkheid wordt afgeschermd. Binnenhalen kan wel via zogenaamd video-capture. Een hele pagina met informatie hierover staat op de site Screen capture software: How to save non-recordable streaming video including web cams to hd: www.all-streaming-media.com/record-video-stream/.

Ik gebruik WM-recorder, een captureprogramma dat gratis is voor filmpjes tot vijf minuten. Als resultaat heeft u dan een filmpje dat u kunt afspelen vanaf de harde schijf, cd-rom of dvd. Uiteraard moet u eerst kijken of de video copyright heeft, voordat u besluit wat u ermee gaat doen. Soms heeft een maker een fair use policy bijvoorbeeld: www.centerforsocialmedia.org/resources/fair_use/

In de toekomst zal het downloaden van films waarschijnlijk eenvoudiger worden door het beschikbaar stellen van zogenaamde vodcasts: video-opnamen die je op een I-pod of zelfs smartphone kunt bekijken. De VPRO loopt hierbij voorop: www.3voor12.vpro.nl/artikelen/artikel/23137378    

Kijkopdrachten 

Bij een film/video kunt u kijkopdrachten maken. Het voordeel hierbij is dat leerlingen actiever naar de videofilm kijken. Bijvoorbeeld op home.hccnet.nl/e.de.ruiter/doc_video.html vindt u de opdrachten bij Teleac video’s. 

Materiaal te koop 

SM&C Internet Services. SM&C te Enschede biedt voor verschillende vakken fimpjes aan op cd-rom, www.smc.nl/main_vo.html.

Plomp digital video. Hier vindt u een uitgebreid overzicht van alle dvd-producties die Plomp Digital Video / Natuur Digitaal heeft uitgebracht. Per artikel vindt u hier alle informatie, zoals de inhoud van de dvd, de speelduur, prijs en bestelwijze, www.natuurdigitaal.nl/Home.aspx.  

Bronnen voor het downloaden of online bekijken van films 

School-tv beeldbank. Er is zo veel te vinden in de beeldbank en het is Nederlands. Je kunt zoeken op schoolvak en onderwerp. De beeldbank is erg snel, capturen is niet altijd noodzakelijk, www.beeldbank.schooltv.nl/index.jsp

Kennisnet Videoportal. Je vindt hier vele interessante video’s over allerlei onderwerpen. Als jouw school is aangemeld bij Kennisnet, kun je inloggen met je Entree account en zelf ook video’s toevoegen en delen met anderen. Voor het bewerken van video’s kun je gebruikmaken van de Virtuele Snijmachine. https://videoportal.kennisnet.nl/.

Teleblik. Actuele en historische bronnen uit de archieven van de publieke omroepen en het Polygoon Journaal online beschikbaar voor het onderwijs, www.teleblik.nl (zie ook het artikel De keuze van Impuls op pagina xxx).

Surfnet videotheek. De SURFnet Video Portal biedt een videotheek op internet voor op SURFnet aangesloten instellingen. Deze videotheek is een opslagplaats voor audio- en videomateriaal en dient als uitzendstation. Daarbij wordt gebruikgemaakt van een techniek die streaming wordt genoemd. Hierbij kan je de video online bekijken, maar niet downloaden. Met de zoek- en bladerfuncties kan snel naar bestanden worden gezocht, https://videotheek.surfnet.nl/frontend  

Filmsites  

You Tube. Broadcast Yourself bevat veel onzin. Het vinden van leuke en bruikbare films is een tijdrovende zaak. Goede woorden zijn birdwatcher, biology en physics. Bij de laatste twee vind je ook video-opnames van leerlingen tijdens de les, www.youtube.com.

Google video Nederland bèta. Is minder uitgebreid dan You Tube. Het zoeken op sex leverde twee aardige voorlichtingsfilms op. Electricity als zoekterm is ook aardig. Ook veel van tv opgenomen muziekclips, www.video.google.nl.

Nova watch online. Public Broadcasting Service (PBS). Prachtige films van het publieke net in de VS, www.pbs.org/wgbh/nova/.

Video resource center. ‘Tune in the big picture on video in schools’ is een onderdeel van eSchool News. Bevat veel filmpjes van leerlingen, www.eschoolnews.com/vrc/VidKids.cfm.  

Verder lezen in boek en op net 

Video en audio. Produceer je eigen audio- en videomateriaal voor internet. Een handboek voor videoproductie. Digitale Video opnemen, bewerken, monteren en afspelen. Hoe publiceer ik een filmpje? www.surfkit.nl/info/video/home.jsp.

Jack Koumi, Designing Video and multimedia for open and flexible learning, Routledge Oxon, 2006, ISBN 041538303-x.

Teaching & Learning with Digital Video An Internet Hotlist on dvd, G M Lenawee, recent bijgewerkt, www.kn.pacbell.com/wired/fil/pages/listdvma.html.

How can I find film and video for teaching and learning? University of Westminster, www.wmin.ac.uk/page-11173.

Digital Video for Problem Solving/Decision Making. Technology enhanced learning environments, www.techintegration.editme.com

iMovie and Digital Media Resources. Gary Stager, Support for progessive educators. Overweegt u vodcasting? Dan is dit de site, www.stager.org/imovie/.